chậm chạp

Thân thiện

Con rùa bò chậm chạp qua con đường mòn.

Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Có tốc độ, nhịp độ dưới mức bình thường một cách rõ rệt; rất chậm: Dùng để miêu tả một sự di chuyển, tiến triển hoặc hành động có tốc độ thấp hơn nhiều so với mức trung bình hoặc kỳ vọng.
   • Thiếu sự nhanh nhẹn, linh hoạt; không hoạt bát: Dùng để miêu tả phong cách, dáng vẻ hoặc cách thức hành động của một người, thể hiện sự thiếu sự nhanh nhẹn, uyển chuyển.

Ví dụ sử dụng

• Ý nghĩa 1 (Tốc độ chậm):
  • Chiếc xe bò tiến lên một cách chậm chạp trên con đường làng.
  • Tiến độ công việc cải cách diễn ra chậm chạp khiến mọi người sốt ruột.
• Ý nghĩa 2 (Thiếu nhanh nhẹn):
  • Cậu bé có dáng đi chậm chạp, khác hẳn với sự hiếu động của bạn bè cùng trang lứa.
  • Anh ấy bị phê bình vì tác phong làm việc chậm chạp, không đáp ứng được yêu cầu công việc.

Các cách sử dụng nâng cao

• "chậm chạp" dùng để phê phán: Từ này thường mang sắc thái tiêu cực, dùng để chỉ trích sự không hiệu quả, thiếu nhạy bén.
  • Sự chậm chạp trong việc ra quyết định của ban lãnh đạo đã khiến công ty bỏ lỡ cơ hội.
• "chậm chạp" trong văn miêu tả: Thường được dùng để tả cảnh, tả người nhằm nhấn mạnh sự trì trệ, nặng nề.
  • Dòng sông chậm chạp uốn khúc qua cánh đồng, mang theo phù sa.

Biến thể và từ gần giống

• Chậm chà chậm chạp (láy, tăng cường mức độ): Rất chậm, ý nhấn mạnh mức độ chậm nhiều.
  • Chiếc thuyền nan chậm chà chậm chạp trôi theo dòng nước.
• Lề mề (tính từ): Chậm và thường do thiếu tổ chức, hay trì hoãn.
• Lờ đờ (tính từ): Chậm và thiếu sinh khí, sức sống (thường dùng cho ánh mắt, cử chỉ).

Từ đồng nghĩa

• Ỳ ạch: Chậm và nặng nề, khó khăn.
• Lụt đụt: Chậm và vụng về, thiếu khéo léo.
• Trì trệ: Chậm và đình đốn, không tiến triển (thường dùng cho công việc, tiến độ).

Từ trái nghĩa

• Nhanh nhẹn: Nhanh và hoạt bát, linh hoạt.
• Mau lẹ: Nhanh chóng, kịp thời.
• Linh hoạt: Nhanh nhạy, dễ thích ứng.

Thành ngữ, cụm từ liên quan

• Chậm như rùa: Thành ngữ so sánh, ví sự chậm chạp với con rùa.
  • Cậu chạy chậm như rùa thì sao mà đuổi kịp được.
• Điểm nhanh tay chậm: Chỉ người nói thì nhanh nhưng làm việc thì chậm chạp.

Học thuật

1. t. 1 Có tốc độ, nhịp độ dưới mức bình thường nhiều; rất chậm. Xe bò đi chậm chạp. Bước tiến chậm chạp. 2 Không được nhanh nhẹn, thiếu linh hoạt. Dáng điệu chậm chạp. // Láy: chậm chà chậm chạp (ng. 1; ý mức độ nhiều).